Pomoc w fibromialgii

Czym jest fibromialgia?

Fibromialgia to długotrwała (chroniczna) choroba, która sprawia, że Twoje ciało jest bardzo wrażliwe, a także odczuwasz ból i sztywność mięśni oraz zmęczenie. Fibromialgia nie uszkadza stawów ani organów, ale ciągły ból i zmęczenie poważnie wpływa na życie.

Przyczyny fibromialgii

Badania naukowe wskazują na kilka możliwych przyczyn fibromialgii: choroby, podłoże genetyczne, silna trauma, zaburzenia w gospodarce hormonalnej albo chemiczna nierównowaga, która zaburza przepływ impulsów elektrycznych w nerwach. Część badań wskazuje na neurologiczne podłoże fibromialgii – zaburzenia funkcjonowania centralnego układu nerwowego. Występuje w niej także zaburzenie przetwarzania bodźców bólowych oraz nadmierna aktywacja współczulnego układu nerwowego (walka/ucieczka) i zbyt mała aktywacja przywspółczulnego układu nerwowego (regeneracja/odpoczynek) w stanie spoczynku. Towarzyszy jej także obniżona zmiennośc rytmu serca (HRV ? miara ogólnego zdrowia organizmu).

Diagnoza

Z uwagi na brak badań, które mogą jednoznacznie potwierdzić diagnozę fibromialgii możesz mieć problem z uzyskaniem diagnozy w ogóle. Jest tak ze względu na wiele różnych objawów jakie mogą towarzyszyć tej chorobie, a także dlatego, że są one podobne do objawów innych chorób. Najczęściej w postępowaniu diagnostycznym najpierw wyklucza się inne przyczyny objawów, a dopiero potem stawia diagnozę fibromialgii.

Stawianie diagnozy opiera się także o wytyczne, takie jak:

  • historia rozległego bólu trwającego ponad 3 miesiące
  • objawy takie jak zmęczenie, budzenie się niewypoczętym/ą, trudności funkcjonowania poznawczego (umysłowego)
  • ilość obszarów ciała, w jakich odczuwałeś/aś ból w ciągu ostatniego tygodnia

Kto jest bardziej narażony?

Fibromialgia dotyka ok 2-5% społeczeństwa, występuje 10x częściej u kobiet, niż u mężczyzn. Najczęściej występuje między 30, a 50 rokiem życia.

Jakie są objawy?

Typowymi problemami w fibromialgii są:

  • zmęczenie (nieraz wręcz wycieńczenie)
  • ból, pieczenie, sztywność mięśni
  • problemy ze snem
  • lęk
  • depresja
  • nerwowość
  • obniżony próg bólu
  • problemy z koncentracją (?mgła umysłu?)
  • mrowienie lub odrętwienie dłoni, stóp, rąk lub nóg
  • bóle głowy
  • nadwrażliwe miejsca na ciele

Sen

Problemy z zasypianiem lub częste budzenie się w nocy dodatkowo utrudnia i tak ciężką sytuację. Badania sugerują, że część chorych pozostaje w płytkiej fazie snu i nigdy nie osiąga głębokiego, regenerującego odpoczynku. To oznacza, że organizm się nie regeneruje, a to z kolei pogłębia problemy ze zmęczeniem i bólem.

Zmęczenie

Nie jest to typowe odczucie zmęczenia po aktywnym dniu, lecz raczej ciągłe, trwające wycieńczenie. Cierpiąc na fibromialgię możesz budzić się – i od razu być zmęczonym/ą, nawet po optymalnej ilości godzin snu. Zmęczenie może być lepsze lub gorsze w zależności od dnia. Może być na tyle silne, że przeszkadza w codziennym funkcjonowaniu: pracy, nauce, hobby, a nawet sprzątaniu i innych obowiązkach domowych.

Nadwrażliwe miejsca ciała

Poniższa ilustracja przedstawia typowe miejsca, które mogą być bolesne. Tam, gdzie u zdrowego człowieka nacisk wywoła jedynie dyskomfort – u osoby cierpiącej na fibromialgię powstanie uczucie bólu.

 

 

 

 

 

 

 

Depresja

Duża część chorych na fibromialgię cierpi również na depresję. Nie wiadomo, czy depresja jest skutkiem życia w chronicznym bólu i zmęczeniu, czy ma to samo podłoże co fibromialgia. Nie wiadomo też na ile objawy depresji (trudność w koncentracji uwagi, poczucie braku nadziei, brak odczuwania przyjemności) są rezultatem fibromialgii, a na ile depresji – te dwie przypadłości zbyt mocno się przenikają.

Codzienne funkcjonowanie

Chroniczny ból i zmęczenie nie pozostają bez znaczenia w codziennym funkcjonowaniu. Lęk, depresja i stres mogą Ci towarzyszyć codziennie. Brak poczucia sensu lub nieustanna walka z bólem także nie pomagają. Możesz mieć nawet problemy z utrzymaniem uwagi na wykonywanym zadaniu w pracy, trudności w opiece nad dziećmi albo nie nadążać z obowiązkami. Możesz nie mieć sił na ćwiczenia fizyczne albo hobby, a nawet nie mieć ochoty, by widzieć się z przyjaciółmi.

Jesteśmy tak zbudowani, że każdy z powyższych problemów może przyczyniać się do pogłębienia pozostałych, a im mamy więcej trudności, tym trudniej nam odnaleźć w nich drogę do wolności, a tym łatwiej wpaść w poczucie chaosu i bezradności.

Dlatego właśnie ważne jest, by redukować różne objawy zaczynając od tych, na które mamy wpływ, a kończąc na najtrudniejszych. Jednocześnie warto korzystać z szerokiego wachlarza terapii na różne dolegliwości: od odpowiednich ćwiczeń fizycznych, przez leki przeciwbólowe, przez dietę i aktywność umysłową i społeczną, po pomoc psychologiczną, by lepiej radzić sobie ze stresem i chaosem jaki powoduje choroba (oraz jej leczenie), po biofeedback, który wpływa na układ nerwowy pomagając redukować nasilenie wielu z objawów fibromialgii naraz.

Czynniki wyzwalające

Jeśli żyjesz z fibromialgią już jakiś czas, pewnie zauważyłeś/aś, że czasem jest lepiej – a czasem gorzej. Istnieją pewne czynniki, które mogą nasilać ból lub zmęczenie. Jednymi z bardziej powszechnych są:

  • zimna pogoda lub duża wilgotność
  • zbyt mało lub zbyt dużo aktywności fizycznej
  • stres
  • słaba jakość snu

Warto zwracać uwagę na te czynniki, gdyż pomagają odpowiednie rozplanowanie sił w ciągu dnia i tygodnia. A to z kolei pozwala wybierać – jeśli dzisiaj jest słaby dzień, to wykonywanie wielu zadań zmęczy Cię bardziej – i jutro będzie trudniej. W takim wypadku dobrze byłoby zmniejszyć ilość zadań dziś, by jutro mieć nieco więcej sił.

Świadomość czynników wyzwalających pozwala też zdystansować się do swojego zmęczenia lub bólu – daje zrozumienie i wyrozumiałość dla siebie. Masz prawo sobie powiedzieć: ?dziś nie mogę?. Z drugiej strony – masz też prawo powiedzieć sobie ?dziś zrealizuję swój cel?. Wyzwanie polega na zrozumieniu siebie i znalezieniu złotego środka.

Jak się leczy fibromialgię?

Celem leczenia farmakologicznego jest minimalizowanie bólu, problemów ze snem i trudności z nastrojem. Nie istnieje lek, który jest w stanie całkowicie wyleczyć z fibromialgii.

Lekarz może przepisać znane leki przeciwbólowe (np. paracetamol lub tramadol), leki przeciwdepresyjne (gdyż podwyższają ilość neuroprzekaźników, przez co m.in. zmniejszają ból), przeciwpadaczkowe (pregabalina, gabapentyna – zmniejszają ból i zmęczenie, poprawiają jakość snu), rozluźniające mięśnie (pomagają części chorych na fibromialgię).

Co jeszcze można zrobić?

Ćwiczenia fizyczne

Aktywność fizyczna może zmniejszyć ból i poprawić kondycję. Ćwiczenia 3 razy w tygodniu zmniejszają poczucie zmęczenia i depresję. Najlepiej zaczynać od chodzenia, rozciągania, pływania i aerobiku wodnego. Nie należy się forsować. Dobrze jest ćwiczyć tak, by nie odczuwać nadmiernego bólu.

Dieta

Niektórzy uważają, że dieta pełni ważną rolę w fibromialgii – ale nie taką samą dla każdego. Niektóre składniki jedzenia, takie jak aspartam, glutaminian sodu, kofeina, pomidory – pogarszają objawy dla niektórych osób. Spróbuj unikać jednego składnika i zapisywać obserwacje w dzienniku, żeby sprawdzić, czy Tobie to pomaga.

Masaż

Umiarkowane natężenie jest kluczowe, a nawet 20-minutowa sesja może wystarczyć, by przynieść ulgę w bólu.

Akupunktura

Niezależnie od tego, czy uważasz, że wbijane igły pobudzają energię, czy nerwy, mięśnie i tkankę łączną – niektórzy ludzie odczuwają korzyści z akupunktury (można też korzystać z akupresury).

Psychotherapia/pomoc psychologiczna

Objawy fibromialgii to nie tylko ból i zmęczenie, ale także ich konsekwencje oraz próby radzenia sobie z nimi. Emocje, poczucie wpływu na swoje życie (lub jego brak) oraz radzenie sobie ze stresem są ważnymi czynnikami wpływającymi na nasilenie lub osłabienie objawów choroby, a także na jakość życia.

Biofeedback HRV (zmienności rytmu serca)

Fibromialgia wiąże się z bólem, zmęczeniem, depresją i innymi problemami – na poziomie fizjologicznym łączy je wszystkie ze sobą obniżona zmienności rytmu serca, która oznacza między innymi nieodpowiednie funkcjonowanie układu nerwowego. Ten rodzaj biofeedbacku pozwala nauczyć się wpływać na swój organizm w taki sposób, żeby polepszyć elastyczność działania układu nerwowego, a dzięki temu zredukować objawy choroby.

Mindfulness (uważność)

Mindfulness jest sposobem medytacji, która obniża ból, polepsza skupienie i pomaga radzić sobie z emocjami i myślami poprzez ich uważną, ale nieoceniającą i życzliwą obserwację – tak długo, jak są (a gdy znikną pozwolenie im na zniknięcie). Pozwala też zrelaksować się i skuteczniej odpoczywać.

Fibromialgia a terapia biofeedback

Skuteczną metodą zmniejszania dolegliwości jest biofeedback rytmu serca (HRV), gdyż w przypadku fibromialgii zmienność rytmu serca jest obniżona, a współczulny układ nerwowy (walka/ucieczka) funkcjonuje w stanie chronicznego pobudzenia.

Zmienność rytmu serca (HRV) można rozumieć jako ogólny wskaźnik zdrowia organizmu – im większe zróżnicowanie czasu między jednym a drugim uderzeniem serca, tym jesteśmy zdrowsi. Z drugiej strony, HRV pokazuje także jak dobrze działa nasz układ nerwowy: podobnie – wysoka zmienność rytmu serca oznacza elastyczność działania układu nerwowego. Jest on w stanie dopasować się do wymagań sytuacji – bardziej aktywować układ współczulny (walka/ucieczka) podczas stresu, a po zakończeniu stresu przywrócić działanie układu przywspółczulnego (relaks/skupienie).

Dla chorych na fibromialgię oznacza to możliwość odbycia terapii i treningu, który pozwoli nauczyć się wpływać na funkcjonowanie układu nerwowego najbardziej bezpośrednio jak to możliwe. Dzieję się to poprzez zastosowanie specjalistycznej metody wykorzystującej oddziaływanie na funkcje fizjologiczne, a także wiedzy i umiejętności psychologicznych oraz uważności (mindfulness).

Dzięki temu zyskasz realny wpływ na swój organizm i poprzez trening zmniejszysz objawy fibromialgii,

Fibromialgia a pomoc psychologiczna

Fibromialgia powoduje szeroki zakres zmian w codziennym życiu – sam ból i zmęczenie utrudnia korzystanie z życia, realizowanie swoich celów, planów i wartości. Sprawia, że bliskie relacje są bardziej skomplikowane, emocje bardziej skomplikowane do przetworzenia. Stres jest odczuwany jako silniejszy i bardziej destrukcyjny.

Skutki choroby i jej objawów mogą rozlewać się na całe życie – na sferę fizyczną, emocjonalną, intelektualną, duchową (wartości) i społeczną (relacje). Problem dodatkowy polega na tym, że wszystkie trudności wzajemnie się przenikają i potrafią się wzmacniać tworząc wiele mniejszych i większym zamkniętych cykli, które napędzają trudności.

Pomoc psychologiczna (w moim przypadku prowadzę ją w duchu nurtu ACT – psychoterapii akceptacji i zaangażowania) polega na nabraniu zdrowego dystansu do sytuacji oraz zbudowaniu wyrozumiałości dla siebie, a następnie gotowości do bycia ze swoim bólem (na tyle, na ile to nieuniknione) i jednoczesnego realizowania swoich wartości w życiu.

W ten sposób stworzysz zdrowe relacje z własnymi myślami, uczuciami i zachowaniami. Nauczysz się radzić sobie ze stresem i emocjami, jednocześnie dążąc do wewnętrznej harmonii, a nie walki ze sobą. Taka forma pomocy pozwoli Ci wyjść z chaosu, spojrzeć na swoje życie, nabrać sił i zacząć iść w kierunku swoich wartości.

Fibromialgia a mindfulness

Ćwiczenie uważności pozwala Ci nie tylko się zrelaksować, ale – przede wszystkim – wziąć odpowiedzialność za swoje życie, a co za tym idzie zrozumiesz co jest dla Ciebie dobre, a co Ci szkodzi. Obserwacja swoich odczuć (myśli, emocji) w sposób nieoceniający i wyrozumiały może brzmieć niezrozumiale. To tak, jak próbować wytłumaczyć jak jeździć samochodem – łatwiej spróbować i doświadczyć, niż objaśnić każdy element po kolei.

Efekty terapii biofeedback połączonej z mindfulness i ACT

Podwyższenie zmienności rytmu serca (i wzmocnienie układu nerwowego), wyjście z chaosu bezradności, zdobycie umiejętności, która pozwala ponownie przejąć kontrolę nad swoim życiem i ukierunkowanie swojego życia na własne wartości – kompleksowa terapia dokonana przez zastosowanie HRV Biofeedbacku połączonego z terapią psychologiczną nakierowaną na wartości, uważność i wyrozumiałość dla siebie może spowodować:

  • zmniejszenie bólu,
  • zmniejszenie depresji i lęku,
  • zmniejszenie zmęczenia,
  • poprawę jakości snu,
  • zmniejszenie wrażliwości na stres,
  • poprawę funkcjonowania umysłu (skupienia, pamięci),
  • poprawę samopoczucia i nastroju
  • poprawę umiejętności mówienia o tym, czego doświadczasz
  • poprawę relacji z bliskimi Ci osobami poprzez lepszą komunikację
  • zwiększenie Twojego wpływu na aktywność i samopoczucie

Czy będzie lepiej?

Choć fibromialgii nie można wyleczyć, to nie uszkadza ona mięśni, stawów ani organów wewnętrznych. Wiele osób cierpiących na fibromialgię odczuwa znaczną poprawę w jakości życia i osłabienie objawów choroby, gdy znajdują właściwą dla siebie terapię i zmienią swoje przyzwyczajenia i zachowania.

W terapii psychologicznej i terapii biofeedback – zawsze dostosowuję wsparcie do konkretnych potrzeb osoby, z którą pracuję, by móc służyć jak najlepiej.

Nie tkwij dłużej w bólu i zmęczeniu, zacznij znów żyć życiem, pełnym Twoich wartości.

Umów się na wizytę.