Fizjologiczny mechanizm biofeedbacku

Ze względu na psycho-fizjologiczny charakter interwencji biofeedback jest skuteczny w szerokim spektrum dolegliwości. Jest to metoda poparta badaniami naukowymi. Działa tam, gdzie problem dotyka funkcjonowania układu nerwowego, krwionośnego i/lub odpornościowego.

Dolegliwości mają swoją specyfikę i określone mechanizmy działania (a więc również leczenia) – fizjologia często jest częścią mechanizmu działania problemu i można osiągnąć poprawę stanu i jakości życia pacjenta poprzez poprawę działania organizmu. Jest to szczególnie istotne w dolegliwościach chronicznych, gdzie liczy się każda poprawa.

Mechanizm działania biofeedbacku temperatury obwodowej oraz przewodności elektrodermalnej skóry opiera się na sprzężeniu zwrotnym. Obserwując na monitorze zmiany tych parametrów jesteśmy w stanie obserwować i uczyć się wpływać na temperaturę w palcach lub potliwość dłoni.

Wskazują nam one stopień pobudzenia układu współczulnego, czyli m.in. reakcję stresową. Można to wykorzystać do oduczania się reakcji stresowych (np. terapia ekspozycji w fobiach), uczenia się swoich reakcji (np. jak bardzo określona sytuacja jest dla mnie stresująca?), przeprowadzenia testu stresu (jak reaguję na stresowe sytuacje? czy szybko wracam do równowagi? czy stresuję się bardziej przed, w trakcie, czy po stresorze?), a także m.in. w leczeniu choroby Raynauda, migren i epilepsji.

Na szczególną uwagę zasługuje złożony mechanizm działania biofeedbacku zmienności rytmu serca.

 

Zmienność rytmu serca (HRV)

Szerokie zastosowanie metody istnieje głównie za sprawą tzw. HRV Biofeedback, czyli biofeedbacku zmienności rytmu serca. To on pozwala ćwiczyć funkcjonowanie układu nerwowego i mieć realny wpływ na zwiększenie jego zdolności do optymalnej reakcji na stres i odpoczynek.

Zmienność rytmu serca jest, najogólniej mówiąc, wyznacznikiem stanu zdrowia całego organizmu – a w szczególności układu nerwowego. Niska zmienność wiąże się z większym ryzykiem zawału, większym stresem, mniejszą wydolnością organizmu – a także występuje w wielu chorobach i zaburzeniach. Zwiększenie zmienności rytmu serca wiąże się z efektami terapeutycznymi – subiektywnymi i obiektywnymi.

Serce z jednej strony jest powiązane z nerwem błędnym (najdłuższy nerw, który przechodzi wzdłuż naszego ciała) oraz z baroreceptorami (nerwami w naczyniach krwionośnych, które przesyłają informacje o potrzebnym ciśnieniu krwi). Z drugiej strony z oddechem – przy wdechu przyspiesza, przy wydechu zwalnia. Poprzez to połączenie jesteśmy w stanie wpływać na swój układ nerwowy i jakość jego funkcjonowania. To właśnie umożliwia biofeedback – daje wiedzę i umiejętność JAK wpływać na serce, układ nerwowy i mózg oraz zapewnia natychmiastową informację zwrotną o tym, czy robimy to dobrze. Dzięki tej informacji jesteśmy w stanie efektywnie nauczyć się jak dbać o siebie i radzić sobie z dolegliwością.

Szczegółowe wyjaśnienie mechanizmów działania HRV biofeedbacku dostępne pod tym linkiem (w języku angielskim).